Witam na stronie o Tarnopolu

Województwo tarnopolskie – województwo II Rzeczypospolitej utworzone 23 grudnia 1920r.[1] ze stolicą w Tarnopolu. Innymi głównymi miastami województwa były Złoczów, Brody, Brzeżany i Zbaraż[2]. Powierzchnia powiatów według stanu na 1939 r., w przypadku wcześniejszego zniesienia lub zmiany przynależności wojewódzkiej powiatu na ostatni rok istnienia w ramach danego województwa. Liczba ludności na podstawie spisu powszechnego z 1931 r., w przypadku powiatów zniesionych lub przeniesionych przed tą datą, dane ze spisu powszechnego z 1921 r.

Stolicą jest Tarnopol

Tarnopol (ukr. Тернопіль, ros. Тернополь) – miasto obwodowe w zachodniej Ukrainie, nad rzeką Seret (dopływ Dniestru). 221,3 tys. mieszkańców (2004).

Historia

Tarnopol został założony w 1540 r. na terenie Polski i do czasu pierwszego rozbioru Polski w 1772 roku pozostawał w granicach Rzeczypospolitej. W latach 1772-1809 i 1815-1918 znajdował się w granicach Austrii i Austro-Węgier. Od 1918 r. do 1945 r. w granicach Polski. Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 r. okupowany przez Armię Czerwoną (do czerwca 1941 r.) i anektowany przez ZSRR. Po ataku III Rzeszy na ZSRR od czerwca 1941 r. do 1944 r. pod okupacją III Rzeszy (od 1 sierpnia 1941 r. w Generalnym Gubernatorstwie). Od 16 sierpnia 1945 r. [1] - do 1991 r. w granicach Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Od 1991 roku jest centrum obwodu w Ukrainie.
W 1540 r. hetman Polski Jan Amor Tarnowski założył tu miasto i twierdzę, w 1548 r. król Zygmunt I Stary nadał osadzie prawa miejskie. Następnie Tarnopol wielokrotnie zmieniał właścicieli, należał do polskich rodów o dużym znaczeniu politycznym i posiadającym rozległe dobra (Ostrogscy, Zamoyscy, Koniecpolscy, Sobiescy, Potoccy). W 1672 r. i 1675 r. zniszczony przez wojska tatarskie i tureckie. Po I rozbiorze Polski przeszedł pod władze Austrii, 27 maja 1809 r. - w ramach wojny polsko-austriackiej i marszu spod Zamościa oraz po wejściu do Galicji, płk Piotr Strzyżewski ze swoim oddziałem, ruszył na południe, na Tarnopol i zdobył miasto bez walki. Nominował miejscowe władze cyrkułowe z prezesem Michałem Konopką i z wiceprezesem Zabilskim. Tu zgłosił się do Strzyżewskiego chorąży krzemieniecki Gabriel Rzyszczewski, wraz z 300 konnymi i z oddziałami kawalerii, oraz hr. Marcin Tarnowski - 60 ludźmi, hr. Adam Potocki z 200 konnymi, Józef Dwernicki, hr. Dulski oraz Augustyn Trzecieski - każdy ze 100 ludźmi. Organizacją piechoty miał w Tarnopolu zająć się Józef Marchocki i starano się formować batalion strzelców. W sumie oddział Strzyżewskiego liczył ok. 1200 ludzi nie licząc formującej się piechoty. Do powstańczego miasta zdążały piesze i konne oddziały z cyrkułów stryjskiego i samborskiego, zorganizowane przez kpt. Terleckiego. Jednak mimo zwycięskich walk polskich powstańców, w 1809 roku Tarnopol przeszedł do 1815 roku we władanie Rosji. Na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego powrócił do Austrii. W 1843 r. ostatni dziedzic Tarnopola Tadeusz Turkułł zawarł z miastem kontrakt sprzedaży i kupna Tarnopola. Przyczyną rezygnacji ze swoich praw majątkowych z pew- nością były zachodzące zmiany polityczne. Urząd dominialny właściciela miał też dług przed państwem austriackim o wielkości 100000 guldenów. 12 grudnia 1844 r. cesarz Ferdynand I, podniósł rangę miasta Tarnopol do tytułu miasta królewskiego. Pozwolono mu w szczególności na posiadanie herbu: “Na niebieskiej tarczy, na której u góry jest pokazana srebrna gwiazda, a pod tym srebrny księżyc. Na górnej krawędzi tarczy jest umieszczona złota korona królewska. Obydwie krawędzi boczne i krawędź dolną otacza złota oprawa z ornamentem arabeskowym”. Otwarcie linii kolejowej do Lwowa w 1870 r., a rok później do granicy państwowej w Podwołoczyskach stało się katalizatorem rozwoju miasta. W 1880 roku Tarnopol liczył już około 26 tys. mieszkańców, których połowę stanowiły osoby wyznania mojżeszowego. W 1901 roku oddano do użytku sieć elektryczną oraz rozpoczęto budowę systemu kanalizacyjnego.
W czasie I wojny światowej okupowany w latach 1914-1917 przez Rosję. Następnie w wyniku akcji ukraińskich działaczy niepodległościowych 1.10.1918 r. Tarnopol zostaje przejęty przez ZRN. Następnie w lipcu 1919 r. wraca do odrodzonej Polski. Od 1921 roku stał się siedzibą województwa tarnopolskiego. W 1939 roku liczył 40 tys. mieszkańców.

Okupacja sowiecka i niemiecka

Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 r. Tarnopol został okupowany przez Armię Czerwoną. Sowieckie władze okupacyjne po przeprowadzeniu pseudowyborów dokonały w październiku 1939 r. formalnej aneksji okupowanych terenów II Rzeczypospolitej. Konsekwencją aneksji było narzucenie mieszkańcom terenów okupowanych obywatelstwa ZSRR i rozpoczęcie procesu sowietyzacji terenów okupowanych i systematycznych represji policyjnych NKWD. Powyższe akty prawne, sprzeczne z Konwencją haską IV (1907 r.) były nieważne w świetle prawa międzynarodowego i nie były uznawane zarówno przez Rząd RP na uchodźstwie jak i państwa sojusznicze wobec Polski a także państwa trzecie (neutralne) przez cały czas trwania II wojny światowej. Sowieci wprowadzili terror polityczny, dokonywali masowych aresztowań przedstawicieli polskich i ukraińskich elit politycznych, masowych wywózek i grabieży majątku. Planowo niszczyli naukę i kulturę polską, a przedstawicieli inteligencji, Kościoła, wojska, działaczy społecznych i politycznych zsyłali do systemu obozów koncentracyjnych Gułagu lub mordowali. Po ataku III Rzeszy na ZSRR i utworzeniu przez Adolfa Hitlera Dystryktu Galicja Tarnopol był w latach 1941-1944 siedzibą powiatu w Dystrykcie Galicja Generalnego Gubernatorstwa. Podczas tej okupacji Niemcy dokonali eksterminacji zamieszkującej Tarnopol ludności żydowskiej, która przed 1939 r. stanowiła 40% mieszkańców miasta. 15 kwietnia 1944 r. po długim oblężeniu nastąpiła ponowna okupacja miasta przez Armię Czerwoną. Po konferencji jałtańskiej (4-11 luty 1945 r.), wyłoniony w konsekwencji jej ustaleń Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej podpisał 16 sierpnia 1945 r. umowę z ZSRR, uznając nieco zmodyfikowaną linię Curzona za wschodnią granicę Polski, w oparciu o porozumienie o granicy zawarte pomiędzy PKWN i rządem ZSRR 27 lipca 1944 r. W konsekwencji umowy Tarnopol został włączony do ZSRR jako część USRR, a jego polską ludność wysiedlono, głównie na tzw. Ziemie Odzyskane.

Współczesność

W obwodzie tarnopolskim od kilku lat stale rosnące poparcie Ukraińców w wyborach znajduje nacjonalistyczna partia Ogólnoukraińskie Zjednoczenie Swoboda. W 2009 partia odniosła sukces w wyborach w obwodzie tarnopolskim zdobywając 34,45% poparcia, odpowiednio 154 325 głosów wyborców[2]. O wzroście poglądów nacjonalistycznych w tym regionie świadczę także uroczyste odsłonięcie w Tarnopolu 6 grudnia 2008 roku przez władze miasta pomnika Stepana Bandery - utworzona przez niego frakcja OUN-B ponosi odpowiedzialność za zorganizowane ludobójstwo polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej. Poza tym 30 kwietnia 2010 r. Rada Miejska Tarnopola nadała honorowe obywatelstwo Tarnopola Stepanowi Banderze i dowódcy Ukraińskiej Powstańczej Armii Romanowi Szuchewyczowi[3]., który ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za zaakceptowanie taktyki wołyńskiej UPA i przeprowadzenie zorganizowanej czystki etnicznej na polskiej ludności cywilnej.

---

Przypisy:
1. 16 sierpnia 1945 r. Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku.
2. JC zakończył paralelne podliczanie głosów do Tarnopolskiej Rady Obwodowej
3. Bandera i Szuchewycz honorowymi obywatelami Tarnopola